Jak to jest być domem tymczasowym?

Jak to jest być domem tymczasowym?

  Bycie domem tymczasowym trudno opisać jednym zdaniem. To trochę miłość, trochę chaos, trochę strach, a czasami dziewięć kotów w jednym mieszkaniu.

  Przez mój dom przewinęło się wiele bezdomniaczków. Każdy z nich przychodził do mnie z inną historią i czegoś innego potrzebował. Jeden spokoju, drugi leczenia, trzeci cierpliwości. Bywało, że potrzebowały przede wszystkim pełnej miseczki i bezpiecznego miejsca, w którym po raz pierwszy od dawna mogły zasnąć bez lęku.
  W pewnym momencie miałam u siebie dziewięć kotów. Dziewięć różnych charakterów, dziewięć par oczu, dziewięć historii - i oczywiście znacznie więcej niż dziewięć powodów do zamartwiania się. Miseczki, kuwety, leki, sprzątanie i nieustanne obserwowanie: kto zjadł, kto nie zjadł, kto skorzystał z kuwety, a czyje zachowanie zaczęło się choć odrobinę zmieniać.

  Przestrzeń dla kotów zawsze przygotowywałam świadomie. Jako behawiorystka wiem, jak ważne są dla nich bezpieczne kryjówki, ale także możliwość dotarcia do kota, gdy trzeba podać mu lek, zawieźć go do weterynarza albo szybko mu pomóc. Wszystkie szczeliny i niebezpieczne zakamarki były więc zaklejone, zasłonięte albo zatkane, a drzwi do miejsc, w których kot mógłby utknąć poza moim zasięgiem, pozostawały zamknięte. Takim miejscem była spiżarka pod schodami. Znajdowała się tam kryjówka, z której w razie potrzeby nie dałoby się bezpiecznie wyciągnąć kota. Dlatego tymczasy nie miały do niej dostępu. Bezpieczeństwo nie oznacza przecież pozbawienia kota możliwości schowania się. Oznacza zapewnienie mu takich kryjówek, w których może poczuć się niewidzialny i spokojny, a jednocześnie nadal pozostaje bezpieczny.

  Dom tymczasowy uczy, jak wielkie znaczenie mogą mieć rzeczy, które z zewnątrz wydają się zupełnie zwyczajne. Samodzielnie zjedzony posiłek potrafi przynieść taką ulgę, że człowiek niemal boi się odetchnąć, żeby nie spłoszyć tej chwili. Patrzy na kota pochylonego nad miseczką i liczy każdy kęs. Jeszcze jeden. I kolejny. A w środku powoli puszcza napięcie, które czasami trzymało przez wiele godzin albo dni.
  Pierwsze mruczenie. Pierwszy spokojny sen poza kryjówką. Pierwsza kupa po kilku dniach stresu. Pierwsze wyjście na środek pokoju. Futro, które przestaje być matowe i zaczyna mięknąć oraz błyszczeć. Oczy, w których zamiast strachu powoli pojawia się ciekawość. Dla kogoś mogą to być drobiazgi. Dla domu tymczasowego są to małe zwycięstwa, na które czeka się ze ściśniętym gardłem.

  Pamiętam maleńkiego, walecznego kotka. Miał około trzech tygodni. Został porzucony, a później przyprowadziła go inna kocia matka. Był prawdziwym minikotkiem, maleństwem, które od początku musiało walczyć dużo bardziej, niż powinno walczyć jakiekolwiek stworzenie. Patrząc na tak małego kota, czuje się przede wszystkim jego kruchość. Człowiek widzi drobniutkie łapki i ciałko, które powinno jeszcze bezpiecznie leżeć przy mamie, i zastanawia się, jak to możliwe, że już na samym początku życia spotkało go coś takiego. Jednocześnie w tym maleństwie była ogromna wola życia. Na szczęście znalazło się dla niego miejsce w inkubatorze. W takich chwilach strach miesza się z nadzieją. Chciałoby się zrobić wszystko natychmiast, a jednocześnie pozostaje świadomość, że czasem można tylko zapewnić najlepszą możliwą pomoc i czekać. Skoro jednak ten trzytygodniowy minikotek wciąż walczył, my również nie mogliśmy się poddać.

  Bycie domem tymczasowym to nie tylko wzruszające zdjęcia i historie ze szczęśliwym zakończeniem. Czasami kot nie chce jeść. Czasami trzeba jechać do weterynarza - raz, drugi, kolejny. Podawać leki, kontrolować wagę, pilnować nawodnienia i analizować każdą zmianę. Czasami trzeba siedzieć obok i czekać. Próbować jeszcze raz. Podsunąć inną karmę. Zadzwonić do weterynarza. Nie spać spokojnie. Bać się, że zrobiło się za mało, chociaż robi się wszystko, co tylko można.

  Każdy kot choruje i komunikuje swój stan inaczej. Jeden bardzo szybko pokaże, że coś jest nie tak, inny długo będzie ukrywał objawy. Jeden przestanie jeść, drugi stanie się cichszy, trzeci zacznie szukać samotności albo zachowywać się odrobinę inaczej niż zwykle. Dlatego tak ważna jest uważność. Znajomość kocich zachowań bardzo pomaga, ale nie zmienia tego, że o każdego z nich człowiek się boi.

A później przychodzi moment, do którego teoretycznie cały czas się dąży: kot znajduje swój dom.

  Moim pierwszym tymczasem była Stasia. Kiedy nadszedł dzień jej wyjazdu do nowej rodziny, dostałam ataku paniki. Nie mogłam złapać oddechu i płakałam. Rozum mówił mi, że właśnie po to to wszystko robiłam. Że Stasia dostała swoją szansę, że czeka na nią dobry dom i że jej wyjazd oznacza miejsce dla kolejnego kota potrzebującego pomocy.

  Ale serce nie chciało słuchać. Bo jak oddać kogoś, o kogo się troszczyło? Kogo się leczyło, karmiło i obserwowało każdego dnia przez 8 miesięcy? Kogoś, kto spał obok, mruczał i krok po kroku stawał się częścią domu?

  To jedno z najtrudniejszych doświadczeń związanych z byciem domem tymczasowym. Trzeba pokochać kota na tyle mocno, żeby pomóc mu wrócić do życia, a później pozwolić mu odejść. Nie dlatego, że jest nam obojętny. Właśnie dlatego, że nie jest. Z czasem można trochę oswoić się z myślą, że tymczasa trzeba będzie oddać. Można przypominać sobie, że taki był cel od samego początku: przygotować kota do życia w jego własnym domu i znaleźć ludzi, którzy pokochają go już na zawsze. Nie wiem jednak, czy naprawdę można przyzwyczaić się do samych pożegnań.

  Każdy kot jest inny. Każdy inaczej okazuje emocje, inaczej buduje relację i w inny sposób pokazuje, że coś mu dolega. Każdego trzeba więc poznawać osobno - jego rytm, drobne sygnały, granice, upodobania i sposób komunikowania się ze światem. I każdy zostawia po sobie ślad. Pustą miseczkę, ulubione miejsce do spania, zdjęcia w telefonie i odruch sprawdzania, czy wszystko z nim w porządku. Zostawia wspomnienie pierwszego dnia i obraz kota, którym stał się przed wyjazdem.
  Na szczęście zostawia też coś znacznie ważniejszego: świadomość, że było się częścią jego przemiany.

  Nie ma wielu piękniejszych rzeczy niż patrzenie, jak bezdomny, chory albo przerażony kot zaczyna się odradzać. Jak nabiera ciała. Jak pięknieje mu futerko. Jak uczy się zabawy. Jak po raz pierwszy rozciąga się beztrosko na środku pokoju, zamiast chować się w kącie. Jak zaczyna ufać człowiekowi, choć wcześniej człowiek prawdopodobnie nie dał mu wielu powodów do zaufania. Bycie domem tymczasowym bywa wyczerpujące. Jest w nim strach, bezsilność, bałagan, wydatki i wiele łez. Są wizyty u weterynarza, nieprzespane noce i pożegnania, które potrafią naprawdę boleć. Jest jednak również coś niezwykłego: możliwość zobaczenia z bliska, jak czyjeś życie zmienia się na lepsze.

Nie zawsze można uratować wszystkie koty. Nie zawsze wszystko przebiega tak, jak byśmy chcieli. Można jednak uratować tego jednego, który właśnie stoi na naszej drodze. Dać mu czas, bezpieczeństwo i miejsce, w którym dojdzie do siebie. Być jego przystankiem pomiędzy bezdomnością a własnym domem.

Dom tymczasowy nie jest tylko miejscem. To obietnica składana zwierzęciu:

„Teraz jesteś bezpieczny. Zajmę się tobą, dopóki nie znajdziemy twojego człowieka”.

A kiedy ten człowiek wreszcie się pojawia, trzeba otworzyć transporter, przytulić po raz ostatni i pozwolić kotu rozpocząć nowe życie. Nawet jeśli nam samym na chwilę zabraknie tchu.

🧡 Martyna
Kocia behawiorystka
Założycielka CatZone - Strefa Kotów